фото: https://www.freeimages.com, @penywise
АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс 31 шілдеде телефон арқылы сөйлесу кезінде Украина президенті Владимир Зеленскийден Новороссийскідегі ресейлік портқа кіретін мұнай танкерлеріне дрондармен жасалатын шабуылдарды тоқтатуды сұраған. Бұл туралы Financial Times украиналық шенеуніктер мен басқа да дереккөздерге сілтеме жасап хабарлады.
Басылымның мәліметінше, Вашингтон мұндай шабуылдардың мұнай нарығына және америкалық компаниялардың мүдделеріне ықпал етуі мүмкін екеніне алаңдаған. Әңгіме Қазақстаннан мұнай тасымалдайтын, Каспий құбыр консорциумының (КҚК) терминалына құбыр арқылы жеткізілетін мұнайды тасымалдайтын танкерлер туралы болып отыр.
Ресми тұлғалардың мәлімдемелері мен ашық деректерге жүргізілген талдауға сәйкес, Вэнс пен Зеленскийдің әңгімесінен кейін Украина КҚК терминалы маңындағы танкерлерге соққы жасамаған.
FT жазуынша, Киев КҚК инфрақұрылымына және Қара теңіздегі ресейлік емес кемелерге шабуыл жасамауға келіскен. Бұл келісім кемелер Украина санкцияларына ілікпеген және ресейлік мұнай немесе басқа да ресейлік жүктерді тасымалдамаған жағдайда қолданылмақ.
«Біз америкалық серіктестеріміздің пікіріне өте мұқият құлақ асамыз», — деді аты-жөні аталмаған жоғары лауазымды украиналық шенеунік. Оның айтуынша, Вашингтонның өтінішінен кейін Киев тиісті тетіктерді құрған. Ол сондай-ақ КҚК қауіпсіздігі мәселесі АҚШ және Қазақстан үкіметтерімен келіссөздер барысында тұрақты түрде талқыланғанын атап өтті.
Америкалық компаниялардың мүдделері
Chevron және ExxonMobil компаниялары Қазақстан мұнайын экспорттаудың негізгі бағыты болып саналатын КҚК-дағы үлестерге ие. Сонымен қатар екі компания осы экспорттық бағытпен байланысты Қазақстанның батысындағы мұнай кен орындарын игеруге қатысады.
Chevron Қазақстандағы ең ірі Теңіз мұнай кен орнының 50 пайызына, ал ExxonMobil 25 пайызына иелік етеді.
Америкалық шенеуніктің айтуынша, Дональд Трамп әкімшілігі КҚК-ны Қазақстанның энергоресурстарын Еуропа нарығына жеткізетін маңызды арна ретінде қарастырады. Бұл бағыт Ресейден келетін энергоресурстарға балама болып саналады.
Kpler деректеріне сәйкес, шілдеде КҚК тәулігіне шамамен 1,3 млн баррель мұнай жөнелткен. Бұл маусымдағы көрсеткіштен тәулігіне 300 мың баррельден астам, ал мамырдағы деңгейден 600 мың баррельге аз.
Вэнстің өкілдері, Зеленский әкімшілігі және Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі түсініктеме беру туралы журналистердің сауалдарына жауап бермеген. КҚК, Chevron және ExxonMobil өкілдері де пікір білдіруден бас тартты.
АҚШ Украинаға бұған дейін де үндеу жасаған
FT мәліметінше, Вэнстің өтініші америкалық биліктің Украинадан АҚШ бизнесінің Ресейдегі мүдделеріне әсер етуі мүмкін әрекеттерден бас тартуды сұраған алғашқы жағдайы емес.
Ақпан айында Украинаның АҚШ-тағы бұрынғы елшісі Ольга Стефанишина 2025 жылдың соңында украиналық дрон Новороссийск портына соққы жасағаннан кейін АҚШ Мемлекеттік департаментінен дипломатиялық демарш алғанын мәлімдеген.
