2021 жылы 50 ірі салық төлеуші 5,9 трлн теңге салық төледі, бұл 2020 жылға қарағанда 34% – ға артық.
Коронавирустық Пандемия өндіріс пен бизнестің барлық салаларын, мінез-құлық үлгілерін және бүкіл экономиканы өзгертті. Көптеген белгілі бір қызметтерге сұраныс төмендеді, ал басқалары тіпті тоқтады. Адамдар мен елдер бейімделіп жатқанда, көптеген бизнес салалары өмір сүру шегіне жетті. Бұл, әрине, ұлттық экономикаға ғана емес, бүкіл әлемдік экономикаға теріс әсер етті.
Форс-мажор жағдайына тап болған шағын және орта бизнес кәсіпорындары ең көп зардап шекті. Жағдайды бақылауда ұстап, халықтың жүктемесін азайту үшін мемлекет кәсіпкерлерді қолдаудың бірқатар шараларын енгізді. Енді, 2021 жылдың қорытындысы бойынша қабылданған шаралардың сәттілігі туралы объективті түрде айту әбден мүмкін.
Талдаушылар FinReview.info 2020 және 2021 жылдардағы бюджетке салық түсімдерін зерттедік және 50 ірі салық төлеушілердің рейтингін дайындадық.
Жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлер саны 74,3 мың бірлікке өсті
2021 жылы елдің экономикалық өсуін қалпына келтіру үшін шағын және орта бизнесті қолдау үшін ынталандыру шараларын іске асыру жалғастырылды. Мысалы, жыл соңына дейін олар мүлік салығын төлеуден босатылды.
Бұл шаралар ШОБ субъектілеріне оң әсерін тигізді-егер локдаун кезеңінде 2020 жылы жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлердің саны 12,2 мың бірлікке төмендесе, 2021 жылдың қорытындысы бойынша олар Саны 74,3 мың бірлікке өсті. Енді елімізде 1,4 млн-нан астам ШОБ субъектісі жұмыс істейді.
Қазақстанға салық түсімдері 25%-ға өсті
Мемлекеттік бюджет салықтар есебінен 2021 жылы 10,7 трлн теңгеге толықты. Пандемиялық 2020 жылмен салыстырғанда бұл көлем 2,2 трлн теңгеге өсті. Ал 2019 жылға қарағанда ол 1,5 трлн теңгеге өсті. Яғни, салық төлемдері бойынша республика дағдарысқа дейінгі деңгейге оралды, яғни экономика біртіндеп қалпына келе бастады.
Салық түсімдерінің жартысынан көбі (54,9%) 50 ірі салық төлеушіге тиесілі. Олар 5,9 трлн теңге салық төледі, бұл 2020 жылға қарағанда 2 трлн-ға артық.
Қай компаниялар ең көп салық төлейді
Салық төлемдері бойынша дәстүрлі түрде мұнай-газ секторының компаниялары көш бастап келеді: Теңізшеврой» ЖШС, Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В. және Маңғыстаумұнайгаз АҚ. Мысалы, Теңізшевройл ірі мұнай өндіруші кәсіпорны бюджетке 1,7 трлн теңге төледі, бұл 2020 жылға қарағанда 41% – ға артық. Бұл төлемдер триллионмен өлшенетін жалғыз компания.
Шикі мұнай мен ілеспе газ өндіретін кәсіпорындар, тіпті 50 ірі компанияның ішінде де негізгі салық төлеушілер болып табылады. Олар жиынтық төлем көлемі 4 трлн теңге болатын тізімнің 19 жолын алады.
Мұнай-газ секторынан басқа рейтингке металлургия, темекі, тау-кен өндіру және мұнай өңдеу салаларының, логистика саласының, телекоммуникацияның, банк саласының, сусындар өндіру жөніндегі компаниялар да кірді.
